Ngày 17 tháng 7 năm 2020, tại Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) đã diễn ra hội thảo quốc tế “Chỉnh sửa gen: Bối cảnh toàn cầu và tiềm năng cho Việt Nam” do Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam và Hội đồng Ngũ cốc Hoa Kỳ (USGC) phối hợp tổ chức với mục tiêu chia sẻ kiến thức, bài học kinh nghiệm và thực tiễn triển khai hoạt động liên quan đến ứng dụng công nghệ chỉnh sửa gen trong chọn, tạo và cải tiến giống cây trồng trên thế giới và Việt Nam.

          Ngày 17 tháng 7 năm 2020, tại Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) đã diễn ra hội thảo quốc tế “Chỉnh sửa gen: Bối cảnh toàn cầu và tiềm năng cho Việt Nam” do Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam và  Hội đồng Ngũ cốc Hoa Kỳ (USGC) phối hợp tổ chức với mục tiêu chia sẻ kiến thức, bài học kinh nghiệm và thực tiễn triển khai hoạt động liên quan đến ứng dụng công nghệ chỉnh sửa gen trong chọn, tạo và cải tiến giống cây trồng trên thế giới và Việt Nam.

          Hội thảo có sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ sinh học, di truyền và chọn giống cây trồng đến từ các Viện nghiên cứu, Trường đại học, Cơ quan quản lý, Hiệp hội trong và ngoài nước và đại diện của Đại sứ quán Mỹ tại Việt Nam. 


          Công nghệ chỉnh sửa gen đã được nghiên cứu, phát triển trong hơn một thập kỉ qua cho phép các nhà khoa học “chỉnh sửa” bộ gen của cây trồng để tạo ra các tính trạng mong muốn và đã chứng minh có khả năng cải tiến giống cây trồng mang lại nhiều lợi ích cho người nông dân, giúp nâng cao giá trị thương mại và cải tiến các tính trạng tiêu dùng.

          Tại Hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm về phát triển các kỹ thuật nhân giống mới để cải tiến cây trồng ở Nhật Bản, GS.TS. Hiroshi Ezura, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu đổi mới cây trồng Tsukuba đã đưa ra những kinh nghiệm thực tiễn về giống cà chua của Nhật Bản được chọn, tạo bằng công nghệ chỉnh sửa gen đã có sự cải thiện về chất lượng dinh dưỡng và hàm lượng GABA cao. GABA (axit Gamma Amino Butyric) là một loại axit amin tự nhiên hoạt động như một chất dẫn truyền thần kinh, giúp tạo cảm giác thư thái, làm dịu sự căng thẳng và sợ hãi, đồng thời cải thiện giấc ngủ. GABA đã trở thành sản phẩm thực phẩm chức năng phổ biến trong những năm gần đây. Tuy nhiên GABA không có sẵn từ nhiều nguồn thực phẩm tự nhiên. Chính vì vậy, việc tạo ra giống cà chua mới có hàm lượng GABA tăng cao nhờ kỹ thuật chỉnh sửa gen là một thành tựu lớn, và giống cà chua này sắp tới sẽ được phát triển đại trà tại Nhật Bản.

          Hội thảo cũng đã nghe tham luận của các nhà khoa học, đơn vị quản lý và doanh nghiệp về chỉnh sửa gen như: Sự phát triển và ứng dụng của PBI/ chỉnh sửa gen tại Hoa Kỳ; Cập nhật về phát triển giống cây trồng bằng công cụ chỉnh sửa gen; Tổng quan về PBI và chỉnh sửa gen trong nông nghiệp và chọn giống cây trồng; Ưng dụng công nghệ chỉnh sửa gen trong cải thiện tính trạng chất lượng và chống chịu bệnh ở một số giống lúa phổ biến; Thực trạng pháp ký cho PBI trên toàn cầu và gợi ý chính sách cho Việt Nam.

          Theo các nhà khoa học, các chính sách, quy định về chỉnh sửa gen có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển và khai thác tối đa tiềm năng của công nghệ. Trong khi Hoa Kỳ và một số quốc gia khác xác định giống cây trồng mới tạo ra từ công nghệ chỉnh sửa gen không khác biệt về mặt di truyền với giống cây trồng tạo ra bằng các kỹ thuật, công nghệ truyền thống nên không cần thiết phải ban hành văn bản quản lý mới về công nghệ chỉnh sửa gen và sản phẩm tạo ra từ công nghệ chỉnh sửa gen, Úc, Ấn Độ dự kiến đưa ra qui định quản lý sản phẩm tạo ra từ công nghệ chỉnh sửa gen chứa gen ngoại lai tương tự sản phẩm biến đổi gen, các sản phẩm khác không chứa gen ngoại lai được quản lý tương tự sản phẩm tạo ra từ công nghệ chọn tạo giống cây trồng truyền thống.  

          Chỉnh sửa gen là lĩnh vực mới ở Việt Nam và  hiện chưa có qui định quản lý về chỉnh sửa gen. Tuy nhiên, Việt Nam sẽ  xây dựng những qui định quản lý trong tương lai gần để thực hiện Công ước đa dạng sinh học mà Việt Nam là thành viên, Luật đa dạng sinh học và các luật liên quan. Việt Nam sẽ học tập kinh nghiệm của các quốc gia đi trước, hợp tác, trao đổi và xây dựng giải pháp quản lý thích hợp để khai thác ứng dụng có hiệu quả công nghệ chỉnh sửa gen trong điều kiện cụ thể của Việt Nam phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững.

 

------------

          Về USGC: Hội đồng Ngũ cốc Hoa Kỳ (USGC) phát triển thị trường xuất khẩu cho lúa mạch, ngô, lúa miến và các sản phẩm liên quan của Hoa Kỳ bao gồm cả các loại ngũ cốc với bột bã ngô khô (DDGS) và ethanol. Có mặt chính thức tại 28 vùng khu vực, Hội đồng Ngũ cốc Hoa kỳ đang thực hiện các dự án tại hơn 50 quốc gia và Liên Minh Châu Âu. Hội đồng tin tưởng rằng xuất khẩu đóng vai trò đặc biệt quan trọng với sự phát triển kinh tế toàn cầu và của ngành nông nghiệp Hoa Kỳ. Thông tin chi tiết về Hội đồng và các chương trình hoạt động được đăng tải tại www.grains.org.